Wat is een intrinsiek veilige headset?
Laatst bijgewerkt: juni 2026
Definitie
Een intrinsiek veilige headset is een gehoorbeschermings- of communicatieapparaat dat zo is ontworpen en gecertificeerd dat de elektrische en thermische energieafgifte ervan te laag is om een explosieve atmosfeer te ontsteken. Dit betekent dat het veilig kan worden gebruikt in omgevingen waar brandbare gassen, dampen of stof aanwezig zijn — zoals olieraffinaderijen, chemische fabrieken, offshoreplatforms en mijnen.
De term „intrinsiek veilig“ verwijst specifiek naar één beveiligingsconcept dat is gedefinieerd in IEC 60079-11. De schakelingen van het apparaat zijn zo ontworpen dat zelfs onder storingsomstandigheden (kortsluitingen, defecte componenten) de vrijgekomen energie geen vonk of heet oppervlak kan veroorzaken dat de omringende atmosfeer kan ontsteken.
Hoe certificering werkt
Voordat een headset voor gebruik in gevaarlijke omgevingen op de markt mag worden gebracht, moet deze door een onafhankelijke instantie worden getest en gecertificeerd. De drie belangrijkste certificeringskaders zijn:
ATEX (Europa)
EU-richtlijn 2014/34/EU. Vereist voor alle apparatuur die in explosieve atmosferen binnen EU-lidstaten wordt gebruikt. Getest door een „aangemelde instantie“ (bijv. PTB, DEKRA, SGS). De ATEX-markering omvat de apparatuurgroep, categorie, gas-/stofclassificatie en temperatuurklasse.
IECEx (internationaal)
Certificeringsregeling van de Internationale Elektrotechnische Commissie. Aanvaard in de meeste landen buiten de EU (Australië, het Midden-Oosten, Azië, Zuid-Amerika). Gebaseerd op de IEC 60079-normenreeks. Fabrikanten behalen vaak zowel ATEX- als IECEx-certificering.
UL913 / CSA (Noord-Amerika)
Vereist voor de VS (UL913) en Canada (CSA). Maakt gebruik van het Klasse/Divisie-systeem in plaats van zones. Klasse I Divisie 1 komt grofweg overeen met ATEX-zone 1. Momenteel beschikken alleen de headsets van Sensear over alle drie de certificeringen (ATEX + IECEx + UL913).
Zoneclassificatie voor headsets
Gevaarlijke gebieden worden ingedeeld in zones op basis van de frequentie waarmee een explosieve atmosfeer aanwezig is:
| Zone | Gas/Damp | Stof | Frequentie | Voorbeeld van headsets |
|---|---|---|---|---|
| Zone 0 | Continu of lange perioden | Zone 20 | > 1000 uur/jaar | 3M Peltor LiteCom PRO III Ex, Alert XPI Ex |
| Zone 1 | Waarschijnlijk bij normaal gebruik | Zone 21 | 10–1000 uur/jaar | Sensear SM1P-Ex, SM1B-Ex |
| Zone 2 | Onwaarschijnlijk, kortstondig indien het zich voordoet | Zone 22 | < 10 uur/jaar | ecom Ex-TRA 30 |
Een headset die gecertificeerd is voor Zone 0 kan altijd worden gebruikt in Zone 1 en Zone 2. Een Zone 1-headset kan worden gebruikt in Zone 2, maar niet in Zone 0.
Waarom gewone koptelefoons verboden zijn
Standaard consumentenkoptelefoons — waaronder Apple AirPods, de Sony WH-serie, Bose QuietComfort en soortgelijke modellen — bevatten lithiumbatterijen, ongecontroleerde elektrische circuits en materialen die statische elektriciteit kunnen opwekken. Elk van deze elementen kan een vonk of een heet oppervlak veroorzaken dat voldoende is om een ontvlambaar gas-luchtmengsel te ontsteken.
Zelfs passieve oorkappen (zonder elektronica) zijn niet automatisch veilig in gevaarlijke zones. Statische ontlading van plastic oorschelpen kan een ontstekingsbron vormen. Apparatuur die in geclassificeerde zones wordt gebruikt, moet voorzien zijn van de juiste ATEX/IECEx-markering.
Belangrijke veiligheidsregels
Laad de apparatuur nooit op in de gevaarlijke zone. Het opladen gaat gepaard met hogere energieniveaus dan bij normaal gebruik en valt niet onder de IS-certificering.
Gebruik uitsluitend gecertificeerde batterijen. Het vervangen van batterijen door niet-gecertificeerde modellen maakt de Ex-certificering ongeldig.
Inspecteer regelmatig. IEC 60079-17 vereist periodieke inspectie van alle Ex-apparatuur, inclusief headsets.
Breng geen wijzigingen aan. Elke fysieke wijziging (zelfs het vervangen van oorkussens door niet-gecertificeerde onderdelen) kan de certificering ongeldig maken.
Hoe zit het met intrinsiek veilige oordopjes?
Vanaf juni 2026 beschikken geen enkele losse draadloze oordopjes over een ATEX- of IECEx-certificering. De uitdaging bestaat erin een lithiumbatterij te ontwikkelen die klein genoeg is voor een oordopje, terwijl de elektrische energie onder de intrinsieke veiligheidsgrenzen blijft. De enige beschikbare „oordopjes“ zijn in-ear-onderdelen van gecertificeerde headsetsystemen (zoals de opstelling met dubbele bescherming van Sensear).
Verschillende fabrikanten hebben aangegeven dat ze werken aan de ontwikkeling van echt draadloze IS-oordopjes, maar er zijn nog geen gecertificeerde producten aangekondigd voor 2026 of begin 2027.